Een factor waar naast monetair beleid, groei en inflatie, ook weer rekening mee moet worden gehouden als drijver van staatsrentes is kredietrisico. Staatsschulden lopen al jarenlang op, zowel in opkomende als in ontwikkelde markten
En die ontwikkeling zal komende jaren voortzetten aldus het IMF. Ook gaat de consensus uit van aanzienlijke begrotingstekorten in de komende jaren in zowel de VS, de eurozone, het VK, Japan en China. Het aanbod van staatspapier zal dus toenemen, evenals het kredietrisico. Beide factoren kennen een rente opdrijvend effect.
10-jaars rentes
Bron: Columbia Threadneedle Investments, Bloomberg, 9 augustus 2023
Dat manifesteerde zich in de eerste helft van 2023 al met de ‘US Debt Ceiling’ crisis welke uiteindelijk met een sisser afliep door een overeenkomst die het probleem twee jaar vooruitschoof. Tijdelijk stegen Credit Default Swap (CDS) spreads gekoppeld aan Amerikaanse staatsobligaties fors. Zo liep de 1-jaars VS CDS op tot een piek van 177 bps om vervolgens weer te dalen tot 12 bps, en steeg de 10-jaars VS CDS van 33 bps aan het begin van 2023 tot een piek van 60 bps om vervolgens weer af te nemen tot circa 40 bps. In augustus steeg de 10-jaars CDS echter weer tot circa 50 bps. De oorzaak was de downgrade door Fitch van de kredietwaardigheid van Amerikaanse staatsobligaties van AAA tot AA+. Standard & Poor’s had de VS al gedowngrade bij een eerdere ‘Debt Ceiling’ crisis in 2011 van AAA tot AA+. Alleen kredietbeoordelaar Moody’s hanteert nog een Aaa rating voor de Amerikaanse overheid.
Redenen die Fitch aanhaalt voor de downgrade zijn: de verwachte verslechtering van de begrotingssituatie in de komende drie jaar (-6,6% in 2024 en -6,9% in 2025), de hoge en toenemende staatsschuld, en de ‘erosie van governance’ ten opzichte van andere overheden in de afgelopen twintig jaar die zich heeft geuit in herhaalde schuldenplafond impasses. Fitch voorziet een staatsschuld van 118% BBP in 2025, een percentage dat fors hoger is dan de mediaan van 39% van AAA-overheden en de 44% van AA-overheden.
Een andere factor die tot hogere Amerikaanse staatsrentes kan leiden aldus het IMF is de eerdergenoemde geopolitieke fragmentatie. In de afgelopen decennia heeft kapitaalmarktintegratie gezorgd voor de financiering van Westerse schuld door opkomende markten. Een tegenbeweging zou tot 20 bps hogere rentes in de VS kunnen leiden en een lagere rente in China (-40 bps) en in landen die funding van China zouden gaan ontvangen (-10 bps) als gevolg van de afbouw van de positie in US Treasuries.
Bruto staatsschuld % BBP (IMF)
Credit Default Spread op 10-jaars USTs
Bron: Columbia Threadneedle Investments, Bloomberg, IMF, 11 augustus 2023
